63% Polaków przyznaje, że zdarza im się wyrzucać żywność. Najczęściej do kosza trafiają pieczywo, owoce i warzywa. Jednocześnie ponad 63% osób marnujących jedzenie deklaruje, że w ciągu ostatnich dwóch lat ograniczyło ilość wyrzucanej żywności. To jedne z najważniejszych wniosków najnowszego raportu Federacji Polskich Banków Żywności „Nie Marnuj Jedzenia 2026”, opublikowanego z okazji Światowego Dnia Żywności.

16 października na całym świecie obchodzimy Światowy Dzień Żywności. To okazja, by przypomnieć, że dostęp do odpowiedniej ilości wartościowego jedzenia wciąż pozostaje jednym z najważniejszych globalnych wyzwań. Tymczasem ogromne ilości pełnowartościowej żywności każdego dnia trafiają do kosza.

Według danych przywołanych w raporcie Federacji Polskich Banków Żywności w Polsce marnuje się rocznie około 4,8 miliona ton żywności, z czego aż 60% strat i marnotrawstwa przypada na gospodarstwa domowe. Oznacza to, że nasze codzienne decyzje zakupowe i nawyki związane z przechowywaniem oraz przygotowywaniem posiłków mają ogromny wpływ na skalę problemu.

Marnowanie żywności w Polsce – co pokazują najnowsze badania?

Z tegorocznego badania wynika, że 63% respondentów przyznaje się do wyrzucania żywności. To dokładnie taki sam wynik jak w 2025 roku i wyraźnie więcej niż w 2024 roku, kiedy podobną deklarację złożyło 45% badanych.

Nie oznacza to jednak, że sytuacja jest jednoznacznie negatywna. Wśród osób, którym zdarza się wyrzucać jedzenie, aż 63,1% deklaruje, że w ciągu ostatnich dwóch lat ograniczyło jego marnowanie. Z kolei 14% przyznaje, że wyrzuca więcej niż wcześniej.

Wyniki te pokazują, że choć problem nadal jest powszechny, część społeczeństwa stopniowo zmienia swoje przyzwyczajenia. Coraz większe znaczenie mają nie tylko deklaracje dotyczące niemarnowania żywności, ale przede wszystkim codzienne działania, które pozwalają rzeczywiście ograniczać straty.

Co najczęściej trafia do kosza?

Najnowszy raport potwierdza utrzymującą się od lat tendencję. Produktem najczęściej wyrzucanym przez Polaków pozostaje pieczywo.

Produkty najczęściej wskazywane jako wyrzucane

Źródło: „Nie Marnuj Jedzenia 2026”, Federacja Polskich Banków Żywności. Wartości zaokrąglone.

Dlaczego wyrzucamy jedzenie? Najczęściej wskazywaną przyczyną jest przeoczenie terminu przydatności do spożycia – ten powód wymienia 57,7% badanych. Kolejne miejsca zajmują niewłaściwe przechowywanie produktów (31,5%), zbyt duże zakupy (30,1%), niezadowalająca jakość kupionej żywności (28,4%) oraz przygotowywanie zbyt dużych porcji (23,3%).

Wiele z tych problemów można ograniczyć poprzez proste zmiany codziennych nawyków: planowanie zakupów, sprawdzanie zawartości lodówki, odpowiednie przechowywanie produktów czy wykorzystywanie pozostałości po posiłkach.

„Najlepiej spożyć przed” czy „Należy spożyć do”? Ważna różnica

Jednym z istotnych problemów pozostaje niewłaściwe rozumienie oznaczeń na opakowaniach żywności.

Data poprzedzona określeniem „Należy spożyć do” dotyczy bezpieczeństwa żywności. Po jej upływie produktu nie należy spożywać.

Z kolei „Najlepiej spożyć przed” oznacza datę minimalnej trwałości. Po jej upływie produkt może nadal nadawać się do spożycia, jeśli był prawidłowo przechowywany i nie wykazuje oznak zepsucia.

Znajomość tej różnicy pozwala uniknąć niepotrzebnego wyrzucania produktów, które nadal mogą być bezpiecznie wykorzystane.

Co rodzice wiedzą o żywieniu swoich dzieci?

Tegoroczny raport poświęca również wiele uwagi nawykom żywieniowym dzieci i młodzieży. W badaniu przeprowadzonym w sierpniu 2026 roku zapytano 504 rodziców z całej Polski o sposób odżywiania ich dzieci.

Aż 97% rodziców deklaruje, że wie, co ich dzieci jedzą i piją w ciągu dnia. Jednocześnie wyniki pokazują, że wiedza ta nie zawsze przekłada się na zdrowe wybory żywieniowe.

Według deklaracji rodziców:

• 19% dzieci spożywa słodycze lub słone przekąski codziennie albo prawie codziennie.
• 45% sięga po takie produkty kilka razy w tygodniu.
• 44% dzieci samodzielnie kupuje jedzenie lub napoje poza domem co najmniej kilka razy w tygodniu.
• 65% rodzin spożywa co najmniej jeden wspólny posiłek codziennie lub prawie codziennie.

Wyniki te zwracają uwagę na potrzebę systematycznej edukacji żywieniowej, zarówno dzieci, jak i dorosłych. Szczególne znaczenie ma kształtowanie prawidłowych nawyków od najmłodszych lat, uczenie świadomych wyborów konsumenckich oraz budowanie zdrowej relacji z jedzeniem.

Autorzy raportu podkreślają również problem niedożywienia jakościowego, które może występować nawet wtedy, gdy dziecko spożywa wystarczającą ilość jedzenia. Odpowiednia dieta powinna bowiem dostarczać nie tylko energii, ale także niezbędnych składników odżywczych.

Marnowanie żywności to także problem społeczny i środowiskowy

Wyrzucanie jedzenia oznacza znacznie więcej niż stratę samego produktu. To również marnowanie wody, energii, ziemi i pracy ludzi zaangażowanych w jego produkcję, przetwarzanie i transport.

Według danych Programu Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska (UNEP), przywołanych w raporcie, straty i marnowanie żywności odpowiadają za około 8–10% globalnych emisji gazów cieplarnianych.

Problem ma także wymiar społeczny. Podczas gdy ogromne ilości żywności są wyrzucane, miliony ludzi na świecie wciąż doświadczają głodu i niedożywienia.

Właśnie dlatego działalność Banków Żywności łączy dwa niezwykle ważne cele: ograniczanie marnowania jedzenia oraz wspieranie osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej.

W Banku Żywności w Krakowie każdego dnia ratujemy pełnowartościową żywność zagrożoną zmarnowaniem i przekazujemy ją za pośrednictwem organizacji partnerskich osobom potrzebującym. W ten sposób produkty, które mogłyby zostać wyrzucone, zyskują drugie życie i pomagają tym, którzy najbardziej tego potrzebują.

Każdy z nas może ograniczyć marnowanie żywności

Autorzy raportu przypominają, że skuteczne przeciwdziałanie marnowaniu jedzenia nie wymaga rewolucyjnych zmian. Najważniejsze są regularnie powtarzane, proste czynności.

Warto planować posiłki i zakupy, sprawdzać zawartość lodówki przed wyjściem do sklepu, prawidłowo przechowywać produkty, zamrażać nadwyżki oraz wykorzystywać resztki do przygotowywania kolejnych potraw.

Do 2030 roku, zgodnie z celem 12.3 Agendy ONZ na rzecz zrównoważonego rozwoju, świat powinien ograniczyć o połowę marnowanie żywności na poziomie konsumentów i handlu detalicznego.

To ambitne zadanie, którego realizacja wymaga współpracy producentów, handlu, administracji, organizacji społecznych i konsumentów.

Światowy Dzień Żywności przypomina, że jedzenie jest zbyt cenne, by je marnować. Każdy uratowany produkt ma znaczenie – dla ludzi, środowiska i naszej wspólnej przyszłości.

Raport „Nie Marnuj Jedzenia 2026”

Publikacja została przygotowana przez Federację Polskich Banków Żywności. Badania ankietowe zrealizowała firma Spotlight Research.

Zachęcamy do zapoznania się z pełnym raportem i refleksji nad własnymi codziennymi nawykami.

Partnerem raportu „Nie marnuj jedzenia 2026” jest Lidl Polska.